ایران در قعر جدول شاخص توسعه اقتصادی برای توانمندسازی زنان کارآفرین

رادیوزمانه
تازه‌ترین گزارش‌های جهانی از وضعیت زنان کار آفرین، ایران را درمیان ۵۸ کشور در رتبه ۵۴م نشان می‌دهد. از سوی دیگر براساس آمارهای داخلی نرخ مشارکت اقتصادی زنان نزدیک به ۱۶ درصد است. مرکز آمار ایران نیز می‌گوید زنان ایران از بازار کار تابستان ۹۸ سهمی کمتر از ۲۰ درصد داشتند.

براساس آمارهای رسمی، نیمی از جمعیت ایران به‌دلیل جنسیت‌زدگی بازار کار و سیاست‌های توسعه اقتصادی کمتر از ۲۰ درصد در چرخه اقتصاد کشور مشارکت دارد

جمع داده‌ها و آمارهای چندین نهاد بین‌المللی از جمله سازمان جهانی کار، یونسکو، بنیاد پایش کارآفرینی جهانی و بانک جهانی از وضعیت زنان کار آفرین در جهان، ایران را با یک پله سقوط بالاتر از عربستان، الجزایر، بنگلادش و مصر و در قعر جدول «شاخص توسعه اقتصادی کشورها برای توانمندسازی زنان کارآفرین» نشان می‌دهد. شرکت «مسترکارد» در آخرین گزارش خود با استناد به این داده‌ها کشورهای آمریکا، نیوزلند و کانادا را در صدر جدول و ایران را در رتبه ۵۴م، یک پله پایین‌تر از سال گذشته اعلام کرد.

در شرایطی که مرکز آمار ایران می‌گوید زنان ایران از بازار کار تابستان ۹۸ سهمی کمتر از ۲۰ درصد داشتند، آمارهای جهانی حاکی از آن است که موانع متعدد اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی برخاسته از تبعیض‌های جنسیتی و نگاه جنسیت‌زده به اشتغال زنان، علاوه بر زنان جویای کار، دامن زنان کارآفرین را نیز گرفته و مشارکت اقتصادی آن‌ها را نیز تحت تاثیر قرار داده است.

به‌نوشته خبرگزاری کار (ایلنا) برخی گزارش‌های میدانی این وضعیت را تایید کرده و نشان می‌دهند زنان سخت‌تر از مردان وام اشتغال می‌گیرند؛ اعتماد بانک‌ها به آنها کمتر است و از طرف دیگر در مواردی پیش‌شرط‌هایی چون سپردن وثیقه می‌تواند مانع این شود که یک زن کار آفرین وام دریافت کند.

معصومه آقاپور علیشاهی، عضو کمیسیون اقتصادی و فراکسیون زنان مجلس اما شرایط زنان کارآفرین ایران را تابعی از شرایط کلی اقتصادی و تحریم‌ها عنوان کرد. او در واکنش به آمارهای منتشر شده به ایلنا گفت:

«باید این واقعیت را در نظر داشت که وضعیت شاخص‌های اقتصادی در یک سال اخیر نسبت به قبل بدتر شده است. شاخص‌های کلان اقتصادی نه تنها بهبود نیافته که بدتر هم شده است و به تبع آن وضعیت اشتغال هم بدتر شده است. در واقع اینکه شاخص کارآفرینی زنان با سقوط مواجه بوده نه به دلیل این است که موانع تازه‌ای سر راه زنان گذاشته شده یا حتی تلاشی برای رفع موانع قبلی نشده است، بلکه وضعیت اشتغال به طور کلی با مشکل مواجه شده و اشتغال زنان نیز تابعی از این اتفاق است. البته نمی‌توان منکر مشکلاتی شد که سر راه کسب و کار زنان وجود دارد، اما در رابطه با سقوط رتبه ایران در گزارشی که به آن اشاره شد باید شرایط کلی اقتصادی و تاثیر تحریم‌ها را مدنظر قرار داد».

آقاپور «اولویت مردان در اشتغال» را رد و ادعا کرد: «چنین رویکردی به هیچ وجه در کمیسیون اقتصادی مجلس وجود ندارد و بر عکس حمایت‌ها از کسب و کار زنان افزایش نیز داشته است. به عنوان مثال زنانی که می‌خواهند در شهرک‌های صنعتی کسب و کار راه بیندازند از تخفیف ویژه در دریافت زمین برخودار خواهند بود که این تخفیف بین ۳۰ تا ۴۰ درصد است. همچنین در ارتباط با تسهیلات اشتغال، زنان در اولویت قرار دارند. در بخش کارآفرینی زنان در رابطه با سهولت صدور مجوز برای زنان با وزارت صمت رایزنی‌های صورت گرفته است».

با وجود اظهارات آقاپور سهم ناچیز زنان (زنان جویای کار و زنان کارآفرین) در اقتصاد ایران در آمارهای مرتبط با مشارکت اقتصادی آن‌ها به خوبی نمایان است. مشارکت اقتصادی زنان ایران با توجه به اینکه نیمی از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند باید به صورت میانگین نزدیک به ۴۷ درصد باشد اما در آخرین گزارش‌های آماری ۱۶ درصد اعلام شده است.

مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی پیشتر با انتشار گزارشی تحلیلی از بازار کار ایران اعلام کرده بود جمعیت فعال ایران کاهش پیدا کرده است و ۸۱ درصد از این کاهش جمعیت به زنان بیکار(جویای کار) مربوط می‌شود که (به‌رغم افزایش روز افزون جمعیت زنان دارای تحصیلات عالی) از بازار کار و به‌دنبال آن از جمعیت فعال خارج شده‌اند.

مدیرکل توسعه اشتغال وزارت کار نیز اعلام کرده است ساختار بازار کار به صورتی شکل گرفته است که تنها ۱۵ تا ۱۷ درصد دانش آموختگان دانشگاه‌ها جذب بازار کار می‌شوند.