فرازهایی ازجنبش کارگری ایران/اعتصاب کارگران شرکت نفت 1357



یکی از تاثیرگذار ترین اعتصابات در سال 1357 اعتصاب کارگران شرکت نفت بود.
در کتاب "اسناد لاله جاسوسی" شماره 66/ که به گزارشهای سفارت در مورد اعتصاب در صنعت نفت ایران اختصاص دارد، اسناد زیادی منتشر شده است. در سند 1 که به تاریخ (27 سپتامبر 1978، 5 مهر 57 ) است سولیوان (آخرین سفیر امریکا در ایران ) به اعتصاب کارگران روزمزد در بخش صنعت نفت اشاره کرده است. در این سند آمده :

"بر اساس گفته مدیر یکی از شرکت های امریکایی که متعلق به کنسرسیوم می باشد، روز دوشنبه 25 سپتامبر کارگران روزمزد تمام تاسیسات تولیدی خوزستان و همچنین پایانه بارگیری خارک دست از کار کشیدند. بر اساس گفته نماینده شرکت درتهران اعتصاب با حدود 50 تا60 درصد کارگران روزمزد شروع شد و روز بعد به سطح صد درصد بالغ شد. نمایندگان وزارت کار، سندیکاها، کارگران روزمزد، اسکو (شرکت خدمات نفتی ایران) وشرکت ملی نفت ایران در 26 سپتامبر برای رسیدگی به وضعیت جلسه ای تشکیل دادند . سخنگوی کارگران روزمزد لیستی مشتمل بر 48 تقاضای غیررسمی به مقامات شرکت ارائه داد که در راس آن تقاضای 50درصد افزایش دستمزد قرار گرفته بود. تا آنجایی که مااطلاع داریم شکایات عنوان شده منحصرا شامل تقاضاهای اقتصادی هستند و ظاهرا هیچ گونه مساله سیاسی وجود ندارد. تولید به لحاظ بسته شدن دو منطقه کوچکتر 190 هزار بشکه در روز کاهش یافته است. بر طبق اظهار منبع شرکت فقط در ترمینال جزیره خارک مشکل ایجاد می شود چون در آنجا خدمات کارگران روزمزد هنگام بارگیری تانکرها مورد نیاز است. اسکو تلاش می کند برای ایجاد تخفیف در مشکل دو نفتکش قراردادی را به کار گیرد. بنا به گزارش نیروی دریایی ایران برای کمک به انجام عملیات در جزیره خارک پرسنلی را در اختیار اسکو وشرکت ملی نفت ایران قرار داده است. "

در سند2، سولیوان به تاثیر اعتصابات بر عملیان شرکت ملی نفت ایران و اسکو منجمله تولید وعملیات ترمینال صادراتی خارک اشاره دارد و عنوان می کند که در این باره "گزافه گویی شده است". در این سند آمده است:

"... اعتصابات روز 23 سپتامبر توسط تعداد کمی از کارگران روزمزد دراهواز شروع گردید و تدریچا گسترش پیدا کرد و تا دیروز تقریبا 90درصد کارگران روزمزد در اهواز ، آغاجری، گچساران در اعتصاب شرکت جستند. لیستی مشتمل بر 20 تقاضا منجمله حقوق و مزایا به مدیریت اسکو ارائه شد. در هر حال اسکو نقشی نسبتا خنثی در مذاکرات متعاقب آن ایفا نمود و مذاکره کنندگان اصلی وزارت کار شرکت نفت و سندیکاها و نمایندگان غیررسمی کارگران روزمزد بوده اند. .. چندین جلسه مذاکره برگزار شده است لیکن هیچ کونه نشانه ای از پیشرفت وجود ندارد. بنا به گزارش وزارت کار و شرکت ملی نفت ایران این موضوع را پذیرفته اند که فقط پس از آنکه اعتصاب غیر قانونی خاتمه پذیرد هرچیزی قابل مذاکره است.
ما اطلاع یافته ایم که مذاکره کنندگان دیروز تهدید مبهمی را علیه آن افرادی از کارگران روزمزد که تا ساعت 2 بعد از ظهرهمان روز به سرکارهای مهم خویش بازنگردند اقامه نموده اند. عده ی معدودی دیروز و امروز صبح دیر به سرکارهایشان آمدند. .. اعتصاب تا کنون تقریباتاثیری بر تولید یا صادرات نفت نداشته است و یک میدان کوچک (منصوری با ظرفیت 20هزار بشکه در روز و همچنین دو کارخانه نمک زدایی تعطیل شده اند. در جزیره خارک عملیات به صورت عادی پیش می رود. اسکو دو یدک کش قراردادی داردکه در بحث و جدال های کارگری درگیر نمی شود. همان طور که وزارتخانه مطلع است تولید نفت و انجام عملیات درخارک کارگر زیادی لازم ندارد.. با وجود این تعمیر و نگهداری دچار نقص می شود. احتمال وقوع حوادث بیشتر است. حفاری های توسعه ای و فعالیت های مربوط به کار مجدد بر روی دکل ها متوقف شده است... همه منتظر هستندکه کارگران روزمزد به سرکارهایشان بازگردند. "

در سند 3 اسناد لانه جاسوسی، به تاریخ ده مهر 57، آمده است که به رغم اینکه مذکره کنندگان از طرف دولت ایران و شرکت ملی نفت ایران قول افزایش فوری ده درصد حقوق و بررسی خواست اضافه حقوق را پس از بازگشت به کار کارگران روزمزد به سرکارهایشان ، داده بودند، اما از اول اکتبر این پیشنهاد مورد قبول واقع نشد و کارگران روزمزد همچنان در اعتصاب به سر می برند.
برای سولیوان جالب است که "دعوت به اعتصاب و مذاکره بر سر تقاضاهای کارگران روزمزد به وسیله کسانی انجام شد که هیچ گونه حق رسمی برای نمایندگی از جانب نیروی کارگری نداشتند. نمایندگان فعلی اعتصاب عنوان می دارند که نمایندگان انتخابی آنان خیلی سازشگار هستند و خواسته اکثریت غالب کارکنان اسکو را بیان نمی دارند. مقامان شرکت ملی نفت و وزارت کار به این گفته در ابتدا با این پیشنهاد پاسخ داده اند که کارگران روزمزد برای انتخاب نمایندگانی جدید که دارای حق مذاکره بر سر شرایط عمومی استخدام باشند، از مراحل و روشهای انتخاباتی معمول استفاده نمایند. ظاهرا کارگران روزمزد بیشتر خیال دارندکه بر شکایات فوری خود اصرار ورزند تا به انتخاب نمایندگان سندیکایی جدید بپردازند. "
در این سند آمده است که اعتصاب کارگران و " آشوب کارگری " به قول سولیوان،در بخش صنعت نفت، " منحصر به جنوب نیست. خیلی از کراران روزمزد پالایشگاه تهران (کارکنان شرکت نفت و اسکو) تقریبا دو هفته در اعتصاب بوده اند. درخواست اصلی آنان حقوقی بالاتر و مسکن سازمانی می باشد. تاثیر اعتصاب بر پالایشگاه تهران درست به میزان حوزه های نفتی در سطح حداقل بوده است.
منبع
@kanoonmodafean