اردوغان قرآن سوزی را بهانه کرد: از عضویت سوئد در ناتو حمایت نمی‌کنیم

بی بی سی
رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، می‌گوید آنکارا از درخواست عضویت سوئد در ناتو حمایت نخواهد کرد.

این اظهارات را آقای اردوغان روز دوشنبه و تنها دو روز پس از انتشار اخبار سوزاندن قرآن - کتاب مقدس مسلمانان - در سوئد و در جریان یک تجمع برابر سفارت ترکیه در استکهلم، ایراد کرد.

سوزاندن قرآن در تجمعی که روز شنبه به رهبری یک سیاست‌مدار راست‌گرای افراطی دانمارکی در پایتخت سوئد و برابر سفارت ترکیه برگزار شد موجب خشم آنکارا و تنش سیاسی جدید میان دو کشور شده است.

مقام‌ها در سوئد می‌گویند از برنامه معترضان برای آتش‌زدن قرآن - کتاب مقدس مسلمانان - در این تظاهرات مطلع نبوده‌اند و در درخواست مجوز برگزارکنندگان هم به آن اشاره نشده بود اما آنکارا این توضیحات را ناکافی دانسته و آنچه در این راهپیمایی اعتراضی روی داده را «غیرقابل قبول» توصیف کرده است.

سوئد پس از حمله نظامی روسیه به اوکراین برای عضویت در ناتو ترغیب شد و درخواست خود را ارایه کرد اما برای تایید این درخواست، ترکیه که عضو ناتو است هم باید با آن موافقت کند و اکنون تنش سیاسی میان دو کشور آینده درخواست استکهلم برای پیوستن به ناتو را زیر سوال برده است.

روز دوشنبه - ۲۳ ژانویه - رجب طیب اردوغان گفت: «سوئد نباید برای پیوستن به ناتو، انتظار حمایت ما را داشته باشد».

«آشکار است آنهایی که موجب بروز چنین اقدام توهین‌آمیزی در برابر سفارتخانه ما شدند نباید دیگر برای قبول درخواست‌شان انتظار سخاوت از ما داشته باشند».

آقای اردوغان همچنین این تظاهرات را که دو روز پیش - شنبه ۲۱ ژانویه - به دعوت یک سیاست‌مدار راست‌گرای دانمارکی عضو «حزب دنیش» دانمارک در استکهلم برگزار شد را «توهین به مقدسات» خوانده و گفته نباید چنین اقداماتی را با نگاه دفاع از آزادی بیان سنجید.

دولت سوئد هم از این تجمع انتقاد کرده است.

عصر همان روز، شنبه، هم کردها و مخالفان آقای اردوغان در پایتخت سوئد تظاهرات کردند و طی ان آدمکی از آقای اردوغان را از تیر چراغ برق در مقابل ساختمان شهرداری استکهلم آویزان کردند.

توبیاس بیلستروم، وزیرخارجه سوئد گفته: «سوئد در حمایت از آزادی بیان بسیار کوشا و گسترده عمل می‌کند اما این به آن معنی نیست که دولت سوئد از تمامی عقاید طرح شده حمایت می‌کند».

او روز دوشنبه در واکنش به اظهارات آقای اردوغان گفت که قبل از موضع‌گیری می‌خواهد دقیقا از معنا و مفهوم اظهارات آقای اردوغان درک کاملی به دست آورد اما اضافه کرد: «سوئد به توافق موجود میان سوئد، فنلاند و ترکیه در جهت عضویت ناتو، پایبند است».

سوئد و فنلاند پس از حمله نظامی روسیه به اوکراین درخواست عضویت در ناتو را ارایه کردند اما تنش جدید سیاسی-عقیدتی میان ترکیه و این کشور، روند تایید درخواست سوئد را به مخاطره انداخته است.

دبیرکل ناتو، ینس استولتنبرگ، هم در واکنش به این موضوع گفته آزادی بیان یک «داشته ارزشمند» در میان کشورهای ناتو است و چنین اقداماتی، هر چند نامناسب، به طور «خودکار غیرقانونی» تلقی نمی‌شوند.

با این حال، آقای اردوغان روز دوشنبه در یک نطق تلویزیونی گفت از نظر او: «هیچکس حق استهزاء مقدسین را ندارد».

مطابق قانون اساسی ترکیه، نظام سیاسی در این کشور به طور سکولار اداره می‌شود هر چند آقای اردوغان و حزب حاکم او بارها به علت اسلامگرایی و تلاش برای تحت تاثیر قرار دادن حکومت‌داری بر پایه اسلام مورد انتقاد قرار گرفته است.

«وقتی ما حرفی می‌زنیم، آن را با صداقت بیان می‌کنیم و وقتی کسی به ما بی‌حرمتی کرد، او را سر جایش می‌نشانیم».

وزیر دفاع ترکیه هم سفر همتای سوئدی خود به آنکارا را در واکنش به همین تظاهرات لغو کرده است.

با این حال، همین چندی پیش، استقبال برجسته آنکارا از یک هیات بلندپایه وزیران سوئدی موجب خوش‌بینی میان دو کشور در هموار شدن راه توافق ترکیه با عضویت سوئد در ناتو شده بود.

ترکیه عضو ناتو است و اختیار این را دارد که با به عضویت درآمدن یک کشور متقاضی دیگر مخالفت کند. پیش از دو تجمع روز شنبه هم آنکارا موافقت خود با درخواست استکهلم را مشروط به چند خواسته کرده بود؛ از جمله استرداد چند رهبر برجسته کردها از سوئد به ترکیه.

حتی نخست‌وزیر سوئد برای ترمیم تنشی که بر سر این موضوع میان کشورش با دولت ترکیه پیش آمده بود گفته از نظر او معترضان کرد که در استکهلم آدمک آقای اردوغان را دار زدند به دنبال «لطمه زدن» به درخواست سوئد برای عضویت در ناتو بودند.

دولت سوئد این اقدام معترضان کرد را «نفرت‌انگیز» خواند اما ترکیه این اظهارات را ناکافی خوانده است.