رویدادهای هنری دی ماه 1402 - گردآوری و تنظیم: فتح الله کیائیها


هنرمندان در سنگر مقاومت

اعتراض انجمن قلم آمریکا به محکومیت جدید توماج صالحی (تصویر1)
انجمن قلم آمریکا (پن) روز ۴ ژانویه (۱۴ دی ماه) با اعتراض شدید نسبت به بازداشت مجدد و محکومیت توماج صالحی به یک سال حبس مجدد، در بیانیه‌ای اعلام کرد: «این اقدام نشان دهنده سرکوب نگران ‌کننده و گسترده آزادی بیان در ایران است.»
انجمن قلم آمریکا در بیانیه خود به «ترس شدید مقامات ایرانی از هنرمندان، موسیقیدانان، نویسندگان، روزنامه ‌نگاران، فیلمسازان و کسانی که با جرات و جسارت عقاید مخالف با سیاستهای رژیم کنونی ایران را بیان می‌کنند» اشاره کرد.
این انجمن خواستار «آزادی فوری توماج، رفع تمامی اتهامات علیه او و توقف حمله مداوم به آزادی بیان در ایران شد».

جلوگیری از مراسم سالگرد بکتاش آبتین، تشدید سانسور و سرکوب (تصویر2)
تجمع کانون نویسندگان به‌مناسبت دومین سالگرد جان باختن بکتاش آبتین، شاعر، کارگردان فیلم و زندانی سیاسی، با فشار نیروهای امنیتی ناتمام ماند.
کانال تلگرامی کانون نویسندگان ایران خبر داد که قرار بود این مراسم ساعت سه عصر ۱۸ دی ۱۴۰۲ با حضور شماری از اعضای کانون نویسندگان ایران، خانواده و دوستان بکتاش آبتین برای گلباران مزار او در امامزاده عبدالله شهرری برگزار شود.
به گزارش کانون نویسندگان ایران: «آنان آمده بودند تا یاد بکتاش آبتین، شاعر و فیلمساز و عضو سربلند کانون نویسندگان ایران، را در دومین سالگرد قتل او گرامی بدارند و بر دادخواهی جان جوانش پای بفشارند، اما فشار نیروهای امنیتی که در مسیر ورود و جای جای گورستان حضور داشتند، این مراسم را ناتمام گذاشت.»

انجمن قلم آمریکا حکم زندان و شلاق مهدی یراحی را محکوم کرد (تصویر3)
انجمن قلم آمریکا با صدور بیانیه‌ای صدور حکم زندان و شلاق برای مهدی یراحی، خواننده معترض ایرانی را به شدت محکوم و درخواست کرد همه اتهامها علیه او لغو شود.
در این بیانیه آمده است: «سخت است درک این که حکومتی یک ترانه را تهدیدی چنان بزرگ می‌بیند که خواننده‌ا‌ی محبوب را با حکم بیرحمانه بیش از دو سال زندان و ۷۴ ضربه شلاق محکوم می‌کند. اما متااسفانه اکنون چنین احکامی در ایران مایه تعجب نیست.»
این بیانیه همچنین تعقیب قضایی هنرمندان، موسیقیدانها، فیلمسازها و نویسندگان در جمهوری اسلامی را گواهی بر «قدرت هنر» در برابر اقدامهای حکومت ایران دانست.

شروین حاجی پور، ترانه جدید و احضاریه جدید
شروین حاجی‌پور، خواننده و آهنگساز، با انتشار اثر تازه‌اش به نام «آشغال»، برای چندمین بار به دادگاه احضار شده است. این احضاریه ظاهرا پیرامون همان ترانه قبلی وی به نام «برای» صادر شده؛ ترانه ای که حاجی ‌پور را برای مدتی راهی بازداشتگاه کرده بود.
به گفته حاجی ‌پور، وقتی او ترانه «برای» را می ‌نوشته، برایش مهم نبوده است «هوای آلوده گریبان کدام ریه‌ ها را می ‌گیرد، یا فقر در جیب هواداران کدام جناح سیاسی می ‌نشیند، یا انقراض پیروز، چپها را به سوگ می‌ نشاند یا راستها را».
او نوشت: «می‌دانستم قربانی تمام تندرویهای جناحی، ما مردم عادی هستیم و اعتراض لازمه‌ تکامل است و تا مشکل را نشان ندهیم، حل کردنش هم میسر نیست و ما مردم عادی هم حق داریم تا دلمان برای وطن بسوزد و به فکر آبادی‌اش باشیم، حالا اما احساس می‌کنم که شاید اشتباه می‌کردم ... شاید خاک را هم انحصاری کرده‌اند.»

ادبیات

مسکو، بوریس آکونین، نویسنده معروف روس، را «عامل خارجی» دانست (تصویر4)
«بوریس آکونین»، نویسنده سرشناس روس، که از یک دهه پیش در تبعید زندگی می‌کند، در کشورش به عنوان «عامل خارجی» طبقه ‌بندی شد.
وزارت دادگستری روسیه روز جمعه فهرست جدیدی از «عوامل خارجی» در روسیه را منتشر کرد که نام این نویسنده گرجستانی ‌الاصل با نام اصلی «گریگوری چخارتیشویلی» نیز در این فهرست دیده می ‌شود.
او علاوه‌ بر ترجمه ادبیات ژاپنی به زبان روسی، خود بیش از صد کتاب تاریخی و جنایی‌ نوشته است. آثار آکونین به زبانهای بسیاری ترجمه شده و رمانهای «عزازیل» (راز توطئه)، «نیرنگ» و «قتل در لویاتان» از معروف‌ترین کتابهای او در بازار ترجمه در ایران است.
این نویسنده از سال ۲۰۱۴ مقیم بریتانیاست و یکی از صدا‌های بلند اپوزیسیون روسیه به شمار می ‌رود، با این حال تا همین اواخر کتابهایش در روسیه همچنان پرفروش بود.

مقایسه کننده جنگ غزه با سرکوب یهودیها در آلمان نازی، جایزه ادبی خود را دریافت کرد (تصویر5)
«ماشا گسن»، روزنامه‌نگار و نویسنده روسی-آمریکایی، که وضعیت غزه را با محله‌ های یهودی نشین در دوران آلمان نازی‌ مقایسه کرده است، روز شنبه موفق به دریافت جایزه‌ ای ادبی در آلمان شد.
این مراسم پیشتر به دلیل اظهار نظر او درباره جنگ اسراییل و حماس به تعویق افتاده بود. او که خود یک یهودی متولد مسکو است، در مقاله ‌ای که اخیرا در «نیویورکر» منتشر شد، نوار غزه را «همچون یک محله یهودی نشین در یک کشور اروپای شرقی که توسط آلمان نازی اشغال شده» توصیف کرد.
این مقایسه انتقادات زیادی را در آلمان در پی داشت. ماشا گسن در ابتدا قرار بود جایزه «هانا آرنت» برای اندیشه سیاسی را روز جمعه در تالار شهر «برمن»، در شمال غربی آلمان، دریافت کند، اما «بنیاد هاینریش بل»، یکی از حامیان این جایزه و سنای شهر برمن، اعلام کردند که در مراسم شرکت نخواهند کرد. بنیاد هاینریش بل، نزدیک به حزب سبز آلمان، این مقایسه را «غیرقابل قبول» خواند. آنها در ادامه اعلام کردند به دلیل این‌که هیات داوران برنده این جایزه را تابستان انتخاب کردند، اهدای جایزه را لغو نمی ‌کنند.
جایزه هانا آرنت برای قدردانی از افرادی است که سهمی در رشد اندیشه و کنش سیاسی دارند.

کتاب باز هم گران شد
میانگین قیمت کتاب در آذرماه امسال نسبت به زمان مشابه سال گذشته ۳۳ درصد رشد داشته است.
بنابر آمار «خانه کتاب و ادبیات ایران»، میانگین بهای کتاب امسال یک ‌میلیون و ۴۷۵ هزار ریال محاسبه شده در‌حالی‌که بهای آن سال گذشته یک‌میلیون و ۱۰۶ هزار ریال بوده است.
بر اساس این گزارش، میانگین شمارگان کتاب در آذرماه سال جاری ۹۹۹ نسخه بوده و این عدد در مدت مشابه سال ۱۴۰۱ حدود یک‌هزار و ۱۰۸ عنوان بوده است که حدود ۱۰درصد کاهش را نشان می‌دهد.
همچنین آمار و درصد تغییر تعداد کتابهای ماه آذر ۱۴۰۲ نسبت به زمان مشابه در سال ۱۴۰۱ نیز نشان می‌دهد که بیشترین افزایش در رده ‌های فلسفه و روان‌شناسی به میزان ۳۹درصد، کودک و نوجوان به میزان ۳۰درصد و بعد موضوعات کمک‌درسی و آموزشی ۱۶درصد است.

«خواندن، دنیای ماست» شعار پایتخت جهانی کتاب (تصویر6)
شهردار «استراسبورگ» در شرق فرانسه برنامه‌ های این شهر به عنوان پایتخت جهانی کتاب در سال ۲۰۲۴ را اعلام کرد.
«ژان بارسقیان»، شهردار استراسبورگ، که از اعضای حزب سبزها است، روز جمعه گفت که این شهر در چارچوب انتخاب به عنوان پایتخت جهانی کتاب از سوی یونسکو «نزدیک به ۲۵۰ رویداد و برنامه» را از ابتدای ماه آوریل برگزار خواهد کرد.
او در یک نشست خبری در پاریس گفت: «امسال تاریخ شهر ما و همچنین کشور ما به نمایش درمی ‌آید. امسال پربار، متنوع و بخشنده خواهد بود.»
هفته اول به عنوان «هفته افتتاحیه»، بیشترین برنامه‌ها از جمله نمایشگاههای کتاب را شامل می ‌شود.
از آنجا که قرار است امسال بازیهای المپیک تابستانی در پاریس برگزار شود، برنامه‌ هایی نیز در استراسبورگ برای «ورزشی ‌خوانی» اختصاص داده شده است. استراسبورگ همچنین میزبان اولین «آکادمی نویسندگان حقوق بشر» خواهد بود.
پایتخت جهانی کتاب از ۲۰ تا ۳۰ نوامبر دو کنفرانس یکی درباره محیط زیست و کتاب و دیگری در مورد تاریخچه سانسور برگزار خواهد کرد. همچنین نویسندگان سرشناسی از سراسر جهان به استراسبورگ خواهند آمد که از آن میان می‌توان به «نانسی هیوستون» کانادایی، «آندری کورکوف» اوکراینی و «لیدیا خورخه» پرتغالی اشاره کرد.

تازه های نشر

«دلنوشه های عاشق» (تصویر7)
نوشته هرمز صفایی نوایی است که رویای یک اعدامی قبل از تیرباران را به تصویر می کشد . نویسنده می گوید: «این کتاب به جانهای پاکی تقدیم می شود که صاحبان اصلی این دلنوشته ها هستند؛ کسانی که شجاعانه به قلب تاریکی یورش برده و دیوارهای اختناق را در هم شکستند.»

پشت جلد جهان
اثر سیمین رهنمایی، شاعر آبادانی، در نشر کِهور شیراز رونمایی شد و مورد استقبال علاقمندان قرار گرفت. به شعر کوتاهی از این مجموعه توجه کنید:
تنم، دیوارهای احمد آباد
سوراخ سوراخ
کارون چشم باز می کند و
می بندد.
سینما شده ام
شعله ور
در پاهای برهنه اجدادم

"آوای تبعید" شماره 38 منتشر شد (تصویر8)
این شماره «آوای تبعید» در 250 صفحه مجموعه ‌ای ا‌ست در ادبیات و فرهنگ که با همکاری بیش از هفتاد شاعر و نویسنده و پژوهشگر منتشر شده است. بخشی از این شماره به باقر مومنی اختصاص دارد که مطالب آن با همکاری ناصر مهاجر فراهم آمده است.
این نشریه در معرفی خود می نویسد: «تبعیدی فقط آنکس نیست که از زادبوم خویش تارانده شده باشد، تبعیدی می‌تواند از زبان، فرهنگ و هویتِ خویش نیز تبعید گردد. آنکس که شعر، داستان، هنر، فکر و اندیشه‌اش در کشور خودی امکان چاپ و نشر نداشته باشد، نیز تبعیدی است. این نشریه می‌کوشد تا زبان تبعیدیان باشد. تبعید را نه به مرزهای جغرافیایی،و تعریف کلاسیک آن، بلکه در انطباق با جهان معاصر می‌شناسد.»
"آوای تبعید" را می‌توانید در این آدرس دانلود کنید؛ https://lmy.de/FpOk

رمان «کوچه‌ی آخر»
نوشته داریوش کریمی به صورت الکترونیکی منتشر شد. خوانندگان در ایران می‌توانند این کتاب را رایگان دانلود کنند. ایرانیان خارج کشور، می‌توانند نسخه چاپی را تهیه کنند یا پس از دانلود نسخه‌ی الکترونیکی، مبلغی به عنوان پشت جلد بپردازند. این کتاب را از اینجا می توانید دانلود کنید:
https://nogaam.com/book/2430/

«ما همه در عصر شکاریم»
نوشته فرهاد گوران منتشر شد. برای تهیه نسخه الکترونیکی این کتاب می توانید به تارنمای https://nogaam.com/book/2415/ مراجعه کنید.

سینما

اوپنهایمر برنده جایزه بهترین فیلم گلدن‌گلوب! (تصویر9)
در جریان هشتاد و یکمین دوره جوایز گلدن ‌گلوب که شامگاه یکشنبه در هتل هیلتون لس ‌آنجلس برگزار شد، فیلم «اوپنهایمر» و سریال تلویزیونی «وراثت» به بیشترین جوایز دست یافتند. «کیلیان مورفی»، «رابرت داونی جونیور» و «لودویگ گورانسون» نیز به خاطر نقش خود در فیلم اوپنهایمر به ترتیب به جوایز «بهترین بازیگر نقش اول مرد»، «بهترین بازیگر نقش مکمل مرد» و «بهترین موسیقی متن» دست یافتند. «کریستوفر نولان»، سازنده این فیلم، هم جایزه «بهترین کارگردانی» را دریافت کرد.
جایزه «بهترین فیلمنامه» به نویسندگان «آناتومی یک سقوط» رسید. بهترین بازیگر نقش اول زن» و «بهترین بازیگر نقش مکمل زن» هم به ترتیب به «لیلی گلدستون» و «داوین جوی رندلف» به خاطر بازی در فیلمهای «قاتلان ماه کامل» و «اضافیها» رسید.
جوایز تولیدات سینمایی و تلویزیونی گلدن‌گلوب هر ساله از سوی «انجمن رسانه‌های خارجی هالیوود» برگزار می‌شود. در سال ۲۰۲۰ روزنامه «لس‌‌آنجلس تایمز» فاش کرد که در میان رای‌ دهندگان این انجمن هیچ فرد سیاهپوستی حضور ندارد. پس از آن نیز گزارشهایی درباره فساد و تبانی برگزارکنندگان گلدن ‌گلوب با صاحبان برخی فیلمها منتشر شد. با افزایش فشارها و کناره‌ گیری چند استودیو و انصراف شبکه تلویزیونی «ان ‌بی ‌سی» از پخش زنده مراسم، در نهایت مراسم گلدن‌ گلوب در سال ۲۰۲۲ برگزار نشد.
به گفته «هلن هونی»، مدیر جدید «انجمن رسانه ‌های خارجی هالیوود»، در فهرست رای‌ دهندگان این جوایز تغییراتی ایجاد شد و در حال حاضر ۳۰۰ رای‌ دهنده این جوایز از ۷۵ کشور مختلف هستند.

اِمی امسال: « جانشینی» « خرس» و « دبستان ابوت»
در جشنواره «امی» امسال سریال های «جانشینی»، «خرس» و «دبستان ابوت»، بیشترین جوایز را بدست آوردند. «متیو مک فیدن»، بازیگر بریتانیایی که در که سریال تلویزیونی «جانشین» ایفای نقش کرده است، یکی از اولین برندگان در مراسم امی ۲۰۲۴ است که در حال حاضر در لوس‌آنجلس برگزار می‌شود. او جایزه بهترین بازیگر نقش مکمل مرد را برای بازی در این سریال دریافت کرد و «جسی آرمسترانگ»، نویسنده این مجموعه، جایزه بهترین نویسنده سریالهای دراماتیک را از آن خود کرد.
سریال جانشینی سال گذشته بعد از چهار فصل با موفقیت به پایان رسید و به ماجرای یک غول رسانه‌ای و روابط پرمشکل خانوادگی او می‌پردازد.جسی آرمسترانگ در سخنرانی خود هنگام دریافت جایزه به تشابه این مجموعه به «روپرت مرداک»، غول رسانه‌ای استرالیایی، اشاره کرد.

موسیقی

استقبال دهها میلیونی از ترانه جدید شروین حاجی پور
ترانه جدید شروین حاجی‌ پور با عنوان «آشغال» پس از گذشت ۲۴ ساعت از انتشار آن در اینستاگرام، فقط در صفحه خود او بیش از ۳۰ میلیون بار دیده شده است.
سال گذشته نیز نماهنگ «برای...» ساخته شروین حاجی ‌پور در کمتر از دو روز فقط در صفحه خود او در اینستاگرام بیش از ۳۴ میلیون بار دیده شد. این ترانه در ادامه به ترانه اصلی اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» تبدیل شد و جایزه گرمی را برای این خواننده به همراه داشت.


(منابع: جنگ خبر، دویچه وله، بهار نیوز، رادیو فردا، ایران اینترنشنال، بی بی سی، یورونیوز، صفحات فیس بوک: محمود معمار نژاد، هرمز صافی، محمد رادمهر، نشریه نوگام، مقاله ای از بهرام رحمانی)


منبع: نبرد خلق شماره ۴۷۲، یکشنبه یکم بهمن ۱۴۰۲ - ۲۱ ژانویه ۲۰۲۴
http://www.iran-nabard.com/N472/virani%20472.htm